Mikroplastik w wodzie — czym jest i jak go usunąć?

Według danych człowiek przyjmuje od ułamków do paru gramów mikroplastiku w ciągu tygodnia.

Te mikroskopijne fragmenty dostają się do organizmu poprzez jedzenie, napoje i wdychane powietrze. 

W sporych ilościach znajdziesz je w wodzie butelkowanej i w nieco mniejszych w wodzie z kranu.

Choć temat jest stosunkowo świeży i badania trwają, warto zgłębić go już teraz.

Co możesz zrobić? Aby pozbyć się mikroplastiku z wody, najlepiej zastosować filtry do wody.

Urządzenia wyposażone w zaawansowane membrany wychwytują nawet najmniejsze cząstki. 

Dzięki nim woda jest nie tylko czysta, ale także smaczna i zdrowa.

Czym dokładnie jest mikroplastik?

Według definicji mikroplastik to drobne fragmenty polimerów syntetycznych.

Są to nierozpuszczalne w wodzie cząstki stałe, składające się z polimerów lub ich mieszanek z dodatkami.

Rozmiary wahają się od 1 nanometra (nm) do 5 milimetrów (mm).

Największe zagrożenie stanowi nanoplastik poniżej 1 µm (< 0,001 mm), który przenika przez ściany komórek. 

Mikroplastik drobny ma od 1 do 100 µm (0,001–0,1 mm). 

Ten odpad jest trudny do odfiltrowania z wody czy powietrza.

Z kolei mikroplastik gruby, od 100 µm do 5 mm (0,1–5 mm), da się zauważyć bez pomocy lupy.

Ten rodzaj zanieczyszczenia szkodzi nie tylko ludziom, ale i przyrodzie, bo rozkłada się bardzo wolno.

Rodzaje mikroplastiku

Mikroplastik powstaje albo z degradacji większych plastików, albo celowo w przemyśle – np. w peelingach czy środkach czystości. 

Rozróżniamy dwa główne rodzaje: pierwotny i wtórny.

Mikroplastik pierwotny

Mikroplastik pierwotny jest produkowany celowo.

Można go spotkać w takich produktach jak:

• kosmetyki,
• proszki do prania,
• farby,
• materiały ścierne.

Mikroplastik wtórny

Mikroplastik wtórny to efekt rozkładu większych śmieci pod wpływem UV, tarcia, fal czy wiatru. 

Taki mikroplastik pochodzi m.in. z:

• rozbitych butelek,
• rozdrobnionych folii,
• zużytych opon,
• włókien syntetycznych.

Gdzie występuje mikroplastik?

Mikroplastik jest wszechobecny – od natury po codzienne otoczenie domowe. 

Zagraża nam nie tylko mikroplastik w wodzie, ale także w artykułach codziennego użytku.

Występuje w:

• wodach oceanicznych, rzecznych i jeziorach,
• wodzie do picia (kranowej i z butelek),
• powietrzu (pył z dróg, ubrań, powłok malarskich),
• glebie (z osadów ściekowych, nawozów, folii),
• kurzu domowym i syntetykach,
• żywności (ryby, owoce morza, miód, sól kuchenna).

Skąd się bierze mikroplastik w wodzie?

Mikroplastik do wody trafia za pośrednictwem człowieka. 

Powstaje z rozpadu plastików w przypadku butelki PET czy torby pod wpływem działania słońca i fal. 

Inne źródła to:

• pranie syntetycznych ubrań,
• zużyte opony,
• mikrogranulki z kosmetyków. 

Te cząstki z deszczem spływają do rzek i mórz, a czasem do sieci wodociągowej, stając się uporczywym problemem. 

Plastiki destabilizują ekosystemy, wnikając w strukturę łańcucha pokarmowego.

Czy woda z butelki szkodzi?

Woda butelkowana uchodzi za zdrową i bezpieczną. 

Jest to częściowo błędne przekonanie.

Za piciem wody przemawia stabilny skład mineralny.

Mimo to posiada ona niewielkie ilości zanieczyszczeń.

Opakowanie plastikowe uwalnia związki, takie jak BPA czy ftalany, które są szkodliwe dla naszego zdrowia. 

Cały proces nasila się podczas transportu i składowania wody w magazynie.

Butelki są wówczas narażone na działanie słońca i wysoką temperaturę, które nasilają ten proces.

Szacuje się, że w litrze wody butelkowanej znajdziemy 110—370 tys. cząstek tworzyw sztucznych — najczęściej jest to nanoplastik.

Badania z 2024 r. potwierdziły zawartość ok. 240 tys. nanocząstek w litrze wody z butelki.

Czy woda z kranu jest bezpieczna?

Woda wodociągowa jest filtrowana, testowana i badana pod kątem zanieczyszczeń.

W przypadku awarii sieci do mieszkańców docierają alerty, więc nie ma tu ryzyka zatrucia.

Jej największym atutem są cenne minerały, takie jak magnez, wapń, potas, sód, chlor.

I choć skład wody kranowej jest odpowiedni, ma ona kilka mankamentów.

Użytkownicy często skarżą się na smak i zapach wody kranowej, która jest chlorowana.

Aby poprawić walory zapachowe i smakowe potrzebne są filtry do wody.

Jeśli chodzi o jej stan, oczyszczalnie odpowiadają za jakość wody do pierwszego wodomierza na terenie posesji.

Jakość wody kranowej zależy wiec od stanu instalacji wodociągowej w domu czy bloku.

Stara instalacja (np. ołowiane rury) mogą powodować przenikanie do wody takich cząstek jak ołów, rtęć czy arsen z gruntów. 

Z powodu niepełnej filtracji w oczyszczalniach, w kranówce pojawia się także mikroplastik. 

Jego zawartość jest jednak znacznie mniejsza niż w przypadku wody butelkowanej.

Jak skutecznie usunąć mikroplastik z wody?

Dzbanki filtrujące typu Brita, Aquaphor czy Dafi zdobyły dużą popularność.

I choć ich wkłady węglowe poprawiają jakość wody, nie poradzą sobie z mikroplastikiem.

Nadają się do zmiękczania, poprawy smaku, redukcji chloru czy metali ciężkich (ołów, miedź), ale nie do wychwytywania drobin tworzyw sztucznych.

Lepszym wyborem są filtry do wody wykorzystujące procesy membranowe.

Zaliczają się do nich filtry z technologią nanofiltracji (NF), mikrofiltracji (MF), ultrafiltracji (UF) czy odwróconej osmozy (RO).

Alternatywą może być także filtr ceramiczny, którego skuteczność jest niższa niż w przypadku powyższych rozwiązań.

Najskuteczniejsze są filtry odwróconej osmozy (RO), które eliminują 99% zanieczyszczeń.

Filtry do wody, możemy podzielić na modele podblatowe — do montażu pod zlewem i nablatowe do postawienia na kuchennym blacie.

Bez względu na to, jaki rodzaj filtracji wybierzesz, długoterminowo taka inwestycja się zwraca.

Koszt pozyskania wody pitnej z filtra jest niższy niż zakup wody butelkowanej.

Filtry do wody, które usuwają mikroplastik. Postaw na odwróconą osmozę (RO)

Odwrócona osmoza (RO) to zaawansowana metoda oczyszczania wody.

Polega ona na przepuszczaniu wody pod wysokim ciśnienie przez półprzepuszczalną membranę.

Membrana osmotyczna zatrzymuje większość zanieczyszczeń, jonów i cząsteczek.

Dzięki temu do wody jest oczyszczona z 99% rozpuszczonych substancji, do których należą azotany, fluor, ołów i mikroplastiki.

Jaki filtr RO wybrać?

Filtry odwróconej osmozy są najskuteczniejsze w procesie usuwania zanieczyszczeń.

Badania potwierdziły ich wysoką skuteczność, która sięga 99%.

Jeśli planujesz zakup filtrów (RO), możesz wybrać modele podlbatowe lub nablatowe.

Pierwsze służą do montażu pod zlewem a drugie do postawienia w kuchni.

• Filtry podblatowe wybierz dla zaawansowanej i filtracji zanieczyszczeń.

Może ona przebiegać w wielu etapach.

• Filtry nablatowe wybierz dla komfortu użytkowania i łatwej instalacji.

Ich zalety to łatwa obsługa przy zachowaniu wysokiej wydajności.

Jak mikroplastik wpływa na zdrowie? Podsumowanie

Nie mamy potwierdzenia, że mikroplastik negatywnie wpływa na nasze zdrowie.

Mimo to zalecamy, aby ograniczyć jego spożywanie.

Co prawda organizm wydala większość małych tworzyw sztucznych, ale reszta osadza się w limfie, jelitach, krwi i płucach.

Przyjmowanie mikroplastiku może prowadzić do powstawania stanów zapalnych, problemów hormonalnych i immunologicznych.

Dlatego warto filtrować wodę, aby była smaczna i zdrowa dla naszego organizmu. 

Do tego celu najlepiej użyć filtry z odwróconą osmozą (RO), które cechuje najwyższa wydajność usuwania zanieczyszczeń. 

Spośród dostępnych rozwiązań możesz wybrać filtry do montażu w szafce pod zlewem i takie stawiane na blacie.

Ze względu na wygodę użytkowania i wysoką skuteczność filtracji, polecamy modele nablatowe.

Można ich używać w każdym domu jednorodzinnym i mieszkaniu w bloku.

Źródło

Mikroplastik w wodzie: stopień zanieczyszczenia i zagrożenia związane z obecnością tych mikrozanieczyszczeń, Nocoń W., Moraczewska-Majkut K., Wiśniowska E., Wydawnictwo 2K Technologie s.c., 2018 r., Tom 4, strony 24-29. Strona internetowa yadda.icm.edu.pl

Mikroplastik w wodzie, dr hab. inż. Dorota Kręgiel, Politechnika Łódzka, strona internetowa bikotech.pl